Tekorten gemeentebegrotingen door bouwcrisis

5 augustus 2009

 

Gemeenten in Nederland zien hun inkomsten uit hun grondexploitatiebedrijven door de financieel-economische crisis ernstig terugvallen. Daardoor dreigen er de komende jaren forse tekorten op een groot aantal gemeentebegrotingen.
Onze voorzitter Adriaan Visser, algemeen directeur van het Ontwikkelingsbedrijf Rotterdam, geeft aan dat gemeenten nu, ondanks gesloten contracten, nauwelijks grond bij ontwikkelaars kunnen wegzetten. 'Op heel veel plekken willen de ontwikkelaars uit de met de gemeenten overeengekomen projecten stappen en hun contracten laten ontbinden, ook al hangen daar prijskaartjes aan. Die kosten zijn dan toch lager dan de te betalen som van grondkosten, bouwkosten en leegstandskosten.'
'Gemakkelijke oplossingen zijn er niet. Gemeenten hebben weinig mogelijkheden om wegvallende inkomsten te compenseren. Dus valt aan bezuinigen bijna niet te ontkomen', aldus VNG-directieraadslid Sandra Korthuis.
Ook de projectontwikkelaars geven aan dat ze nog nauwelijks projecten van de grond krijgen, vanwege gebrek aan kopers. Ook bieden zij zelfs gemeenten volop hun grond aan vanwege financieringskosten op hun grondposities en hun kredietwaardigheid bij de banken.

Verlies
Door het afhaken van de ontwikkelaars blijven de inkomsten van de gemeentelijke grondexploitatiebedrijven fors achter. Vele draaien binnenkort verlieslatend, aldus Visser. 'Dat wordt nu langzaamaan ontdekt en manifester.' De lopende projecten leverden tot voor kort nog wel inkomsten op, maar die projecten zitten nu in hun eindfase en er komen niet veel nieuwe voor in de plaats. Het wordt dan ook nog erger volgens Visser. Hij verwacht dat snel de noodklok moet worden geluid, zo zegt hij in het onlangs verschenen artikel in het FD van 20 juli. 'Jarenlang hebben de gemeentelijke grondbedrijven bijgedragen aan de algemene middelen van de gemeenten. In hun meerjarenprogramma's hielden die rekening met een continue geldstroom vanuit het grondbedrijf. Nu komt het hoofd grondexploitatie met treurige mededelingen, en niet één maar meerdere keren. Er is een probleem, dat wordt nu ontdekt.'
Gemeenten zullen op zoek moeten naar andere inkomsten. Met de verkiezingen komend jaar in het vooruitzicht, zullen de lokale lasten niet snel worden verhoogd. Eerder zal er worden bezuinigd, zo verwacht Visser.

Maatregelen en acties
Verschillende grondbedrijven voeren zelf al pakketten van maatregelen door om verandering in de markt aan te brengen, maar kunnen dit niet alleen. Zoals in de vorige uitgave van dit blad te lezen viel, zijn wij op ons onlangs georganiseerde congres ‘Grondbedrijf: kredietwaardig of kredietcrisis?’, reeds ingegaan op de gevolgen van de kredietcrisis voor de bouw en de grondbedrijven. De VvG onderzoekt op dit moment welke maatregelen er getroffen worden en aan welke oplossingsrichtingen gedacht kan worden, die gemeenten zelf en/of gezamenlijk met de projectontwikkelaars kunnen oppakken om projecten weer vlot te trekken of op gang te brengen. Samen met de Neprom zullen wij hier op ons najaarscongres op 4 november 2009 aandacht aan besteden. Binnenkort zal op onze website een dossier kredietcrisis te vinden zijn, waarop voorbeelden te vinden zijn van de initiatieven die spelen bij met gemeenten en projectontwikkelaars. 
 

Judith Wicherson